Lęk przed szkołą przybiera wiele form. U niektórych objawia się strachem przed ocenami, nauczycielami, ale też przerwami i konfrontacjami rówieśniczymi. Czasami oprócz lęku pojawiają się somatyzacje (bóle głowy, brzucha), wagary, przeniesienie całej swojej aktywności społecznej do Internetu (rodzice często mówią, że ich dzieci są „przyklejone do telefonu”). Niektóre dzieci odmawiają odpowiadania  na forum klasy, podchodzenia do tablicy. Mimo, że doskonale znają odpowiedź, wiele z nich się nie zgłasza. Szkoły boją się uczniowie mający problemy z nauką, ale też ci szóstkowi.

U podłoża fobii szkolnej mogą leżeć lęki separacyjne (dziecko boi się wszystkich sytuacji, w których jest daleko od opiekunów), lęk społeczny (dziecko boi się sytuacji, w których narażone jest na ocenę społeczną), ale też negatywne doświadczenia rówieśnicze, izolacja, poczucie „odstawania” od rówieśników czy to wyglądem, gadżetami czy ocenami lub popularnością.

Rodzice często zastanawiają się skąd u ich dziecka wziął się taki problem jak lęk przed szkołą. Odpowiedź zazwyczaj jest złożona. Lęk przed szkołą może być efektem konfliktów rówieśniczych, nękania w szkole, dużej wrażliwości na krytykę, braku umiejętności społecznych (lekkości wchodzenia w nową grupę, zdobywania przyjaciół), ale też trudności w nauce, braku wsparcia ze strony nauczycieli. Co bardzo ważne dziecięce trudności mogą przybierać na sile, kiedy sytuacja domowa jest skomplikowana, kiedy rodzice się rozwodzą lub bardzo kłócą, kiedy kładą duży nacisk na oceny i wyniki. Dom przestaje być bezpieczną bazą, dziecko pozostaje bez wsparcia i zamyka się w sobie. Radzi sobie najlepiej jak potrafi.

Z punktu widzenia psychoterapeuty przenoszenie dzieci z fobią szkolną w tryb nauczania indywidualnego nie jest doskonałym rozwiązaniem. Lęk ma to do siebie, że reagujemy na niego ucieczką, a im bardziej się wycofujemy, tym powrót jest trudniejszy. Idealnym rozwiązaniem byłaby w takich przypadkach ścisła współpraca grona pedagogicznego z psychoterapeutą (nierzadko również psychiatrą), który zaplanowałby działania terapeutyczne.

Terapia poznawczo-behawioralna jest bardzo skuteczną metodą radzenia sobie z fobią szkolną. Skupia się na restrukturyzacji poznawczej (psychoterapeuta proponuje pacjentowi różne narzędzia wydobywania i dyskutowania z myślami, które są nieprzyjemne i wzmacniają lęk), ekspozycji na lęk, opracowaniu efektywnych metod radzenia sobie ze stresem i regulowania emocji. Warto rozważyć profesjonalną pomoc kiedy rodzicielskie próby nie przynoszą efektów, jeśli dziecko prosi o taką pomoc lub widzimy, że unikanie bardzo przybiera na sile. Im szybsza reakcja, tym mniej czasu na rozwinięcie się wielu objawów.

The post FOBIA SZKOLNA first appeared on Medir.

Z definicji samoszukodzenia to zamierzone, a więc nieprzypadkowe, nie zagrażające życiu uszkodzenia własnego ciała. Czasami wrzucane są do jednego worka z samobójstwami, zazwyczaj mylnie. To co różni samouszkodzenia od prób samobójczych to zamiar. Zamiarem samobójstwa jest trwałe odcięcie się od bólu, cierpienia psychicznego. Samouszkodzenia są dokonywane, by złagodzić cierpienie psychiczne, ukarać się, przysłonić ból psychiczny tym fizycznym, przysłonić dojmującą pustkę. Jest to sposób na regulację emocji.

Kiedy rodzice orientują się, że ich dziecko się uszkadza, często reagują gniewem i strachem. Niejednokrotnie krzyczą, grożą, sugerują, że dziecko jest nienormalne albo że robi to na pokaz. To nie sprawi, że problem zniknie. Co warto zrobić, gdy zorientujemy się, że ktoś bliski się okalecza?

1. W miarę możliwości zareaguj spokojnie. Nie krzycz, nie obwiniaj. Zapytaj czy możesz pomóc w opatrzeniu ran. Nie karaj za okaleczanie się! Większość dzieci czuje wyrzuty sumienia z powodu tego, co zrobiło.
2. Zapytaj wprost: czego potrzebujesz? Tym samym wyrazisz troskę, będziesz blisko, ale też zamodelujesz bardziej adekwatny sposób radzenia sobie z emocjami. Możesz zaproponować spacer, wspólne obejrzenie filmu, zrobienie herbaty.
3. Możesz zapytać czy twoje dziecko chce porozmawiać o okaleczaniu. Czy chce ci opowiedzieć czemu służą te zachowania, jak często to robi i jak ty możesz pomóc. Być może uda wam się porozmawiać o wadach i zaletach tego rozwiązania. Być może okaże się, że w życiu twojego dziecka stało się coś ważnego, z czym sobie nie radzi. Schowanie ostrych przedmiotów, które dziecko ma w pokoju (to często rysiki, cyrkle, ołówki, nożyczki, żyletki, przedmioty do ostrzenia kredek) może okazać się niezbędne.
4. Jeśli jesteś w stanie, zaproponuj pomoc w regulowaniu trudnych emocji. Możesz poprosić dziecko, by najpierw dawało ci znać, że ma potrzebę okaleczania (jeśli faktycznie jesteś w stanie być pod telefonem cały czas). Możecie też wspólnie poszukać czynności zastępczych. Alternatywą dla samouszkodzeń może być: spisywanie swoich myśli i emocji, tworzenie playlisty z piosenkami najlepiej oddającymi jak się aktualnie czujesz, ćwiczenia oddechowe lub fizyczne, słuchanie głośnej muzyki, głaskanie zwierzęcia, malowanie, założenie na nadgarstek gumki recepturki i strzelanie nią, robienie przysiadów, rysowanie po ciele w miejscach zwyczajowego okaleczania, depilacja plastrami z woskiem, użycie depilatora, przykładanie do ciała kostek lodu, zimny prysznic, peeling z kawy.
5. Zapytaj dziecko czy chciałoby spotkać się z psychologiem i porozmawiać o swoich trudnościach.

Od moich pacjentów nauczyłam się, że samouszkodzenia to często jedyny sposób jaki znają, by poradzić sobie z zalewającymi emocjami. Nie robią tego na złość rodzicom, ani dla „zwrócenia uwagi”. Zazwyczaj czują dojmujący smutek, że zawiedli. Jest to wyraz ich cierpienia. Jeśli problem przerasta nas rodziców, najlepsze co mogą zrobić, to poszukać profesjonalnej pomocy psychologicznej. Czasami warto też pomyśleć o włączeniu farmakoterapii, ale o tym decyduje lekarz psychiatra.

na podst. Beata Pawłowska, Emilia Potembska i in. „Prevalence of self-injury performed by adolescents aged 16–19 years”.

Barent W. Walsh „Terapia samouszkodzeń”

The post CO ROBIĆ, GDY DZIECKO DOKONUJE SAMOUSZKODZEŃ first appeared on Medir.

1. „CBT to terapia płytka. Skupia się na symptomach nie docierając do źródła problemu”

Ten mit wynika z tego, że CBT jest terapią ograniczoną w czasie. Po tym jak terapeuta postawi diagnozę i wraz z pacjentem ustali cele do terapii ma do wyboru pracę z konkretnym protokołem jeśli takowy istnieje (to rozpisany sesja po sesji, zbadany zbiór technik i zasad) lub pracę na podstawie tzw. konceptualizacji czyli bardzo złożonym, wielowarstwowym modelu trudności, z jakimi mierzy się pacjent. Terapeuta jest w swojej pracy empatyczny, opiera się na zasobach pacjenta, jego wartościach i celach. To, że ma zbadaną metodę leczenia, nie oznacza, że podchodzi do człowieka automatycznie, bez uwzględnienia kontekstu. Dobry psychoterapeuta wie, że relacja terapeutyczna jest kluczem do sukcesu pacjenta.

2. „ CBT nie dotyka przeszłości”

Ten mit bierze się z faktu, że CBT skupia się na teraźniejszości. W tej terapii zastanawiamy się jak poprawić jakość życia człowieka aktualnie. To nie oznacza jednak, że nie sięgamy do dzieciństwa, do wczesnych wspomnień. Wręcz odwrotnie, robimy to zazwyczaj tworząc spójną konceptualizację – szukając źródeł zasad i reguł, przekonań kluczowych. Pokazując pacjentowi jak to jest, że aktualnie ma takie, a nie inne trudności. Jeśli przeszłość odgrywa w tej kwestii ważną rolę, nie pomijamy jej.

3. „CBT zaprzecza pojęciu podświadomości”

W terapii poznawczo- behawioralnej faktycznie nie posługujemy się pojęciem nieświadomości czy podświadomości jak zdefiniował to Freud. Uznajemy, że myśli, wspomnienia, doznania nie są dostępne naszej pamięci automatycznie, lokują się poza naszą uwagą. Jednak w tym nurcie nie myślimy o takich zjawiskach jako zepchniętych do nieświadomości, a raczej jako istniejących poza automatycznym obiegiem, ale dostępnych człowiekowi po refleksji (np. w toku terapii).

The post MITY NA TEMAT PSYCHOTERAPII POZNAWCZO- BEHAWIORALNEJ first appeared on Medir.

Nie ma czegoś takiego jak „słuszne wychowanie”. Zamiast tego możemy się zastanowić czego naprawdę chcemy, a potem starać się podążać w tym kierunku. Możemy zadać sobie pytanie: czy chcę swoje dzieci kochać czy być przez nie kochanym? Często nie da się obu tych rzeczy mieć na raz. (…) Rzeczywiste wychowanie odbywa się między wierszami. Przenika poprzez szczególną atmosferę jaka panuje w domu pomiędzy rodzicami, między nimi i znajomymi czy sąsiadami. A zatem prawdziwy proces wychowawczy zależy od tego, jaką naprawdę jesteśmy rodziną. Właśnie to najbardziej wpływa na dzieci. (…) Kiedy dzieci osiągają wiek nastoletni, mamy okazję przekonać się, co tak naprawdę udało nam się zbudować. (…) Większość rodziców, niestety, nie jest specjalnie zadowolona i dlatego włącza się u nich tryb turbowychowania, aby jeszcze w ostatniej chwili naprawić to lub tamto. (…) Kiedy [dziecko] kończy 13-14 lat, oczekuje od rodziców właściwie tylko jednego: świadomości, że na tym świecie jest jedna albo dwie osoby, które naprawdę akceptują je takimi, jakimi są.

Wielu z nas nie miało w swoim życiu nikogo takiego. Nasza tradycja wychowawcza nie przewidywała podobnego podejścia rodziców. Dlatego sami często zachowujemy się jak nauczyciele, którzy z czerwonym ołówkiem w dłoni wskazują swojemu dziecku co jeszcze jest w nim do poprawienia. Takie podejście nie przynosi korzyści ani im, ani nam.(…)

Tak naprawdę w naszym życiu jest niewiele prawdziwych problemów. Mamy za to do czynienia z wieloma faktami, do których odnosimy się w mniej lub bardziej problematyczny sposób. Wiek nastoletni to właśnie jeden z takich faktów. (…) Nie bardzo podoba mi się definiowanie nastolatków za pomocą pojęcia „buntu” lub „burzy hormonów” (…) Zupełnie jakby nastolatki z definicji stanowiły jakiś problem albo były przyczyną problemu. A przecież one robią tylko to, co muszą robić: dorastają.”

Jasper Juul „Nastolatki. Kiedy kończy się wychowanie?”

The post KIEDY KOŃCZY SIĘ WYCHOWANIE first appeared on Medir.

Wyobraźmy sobie, że dziecko zbliża się właśnie do wieku nastoletniego, a rodzice przedstawiają sobie wszystkie możliwe niebezpieczeństwa (…). To dobry moment, żeby pójść razem na pizze i powiedzieć coś takiego:

Teraz gdy osiągnąłeś już swój wiek, ważne jest, żebyśmy dokonali pewnych ustaleń dotyczących twojego życia towarzyskiego, powrotów do domu, alkoholu, szkoły, imprez, Internetu i tak dalej. Jeśli ci to odpowiada, to wyślemy ci e-mail, w którym będą nasze propozycje, żebyś spokojnie mógł się z nimi zapoznać i zaproponować coś ze swojej strony. Potem razem omówimy szczegółowo wszystkie punkty. Porozumiemy się co do pewnych reguł, które zapewne nie będą obowiązywały przez następne siedem lat, a więc od czasu do czasu będziemy musieli spotkać się przy pizzy, żeby to i owo zmodyfikować. Czy to ci się wydaje ok?

Równorzędny dialog z nastolatkiem nie służy nauce dyskusji, ale nauce odpowiedzialności, a dla rodziców jest sposobem budowania zaufania u dziecka i wdrażania rodzicielskiego przewodnictwa. Im bardziej czujemy się traktowani poważnie (…), tym mniej zależy nam na „posiadaniu racji” lub forsowaniu swojej woli. (…)

Młodość składa się z tysięcy eksperymentów i człowiek ma szansę zdobyć dojrzałość tylko wtedy, gdy w wieku nastoletnim może się dzielić z rodziną swoimi porażkami i błędami. Im bardziej nastolatek będzie izolowany, pouczany, krytykowany i karany, tym mniej dowie się o samym sobie, o własnych mocnych i słabych stronach. (…)

Kilka prostych reguł może pomóc w zapobieżeniu pewnym konfliktom i problemom (…) Często jednak widzimy, że reguły są nadużywane do rozwiązywania konfliktów (…)To się nigdy nie udaje. Rodzice zyskują tylko złudne poczucie, że „zrobili wszystko co w ich mocy”, które zagłusza ich bezradność. O wiele bardziej konstruktywne byłoby wyjawić tę bezradność przed dzieckiem i wspólnie poszukać rozwiązania(…)”

Jasper Juu „Nastolatki. Kiedy kończy się wychowanie?”

The post USTALANIE REGUŁ Z NASTOLATKAMI first appeared on Medir.

„Od ponad trzydziestu lat rodzice i wychowawcy (…) mają świadomość, jak istotne jest u dzieci poczucie własnej wartości, i czynią ogromne wysiłki, by poczucie to wzmocnić. Często jednak ich wysiłki idą w złym kierunku. Z kilku powodów: najczęściej zajmują się nie tą kwestią co trzeba” – pisze Juul i tłumaczy, że gdy problemem dziecka jest brak poczucia wartości, dorośli skupiają się często na wzmacnianiu wiary w siebie. Te wysiłki potrafią przynieść odwrotny skutek i obniżyć już zaniżone poczucie własnej wartości lub sprawdzić się, ale tylko na krótką metę, do kolejnego większego stresu.

„Przyjęło się uważać, że nieustanne pochwały (…) „wspaniały”, „wyjątkowy”, „fantastyczny” wzmacniają poczucie własnej wartości (…). W konsekwencji wiele osób rozwinęło rozdęte ego będące tylko marnym substytutem poczucia własnej wartości – pisze Juul.

Przekonanie o własnej wartości składa się z naszej wiedzy o tym, kim jesteśmy oraz doświadczeń z tym związanych. To odpowiedź na pytanie jak dobrze siebie znam i jak wykorzystuję tę wiedzę o sobie. Osoby przekonane o swojej wartości czują się dobrze same ze sobą, mają przekonanie, że takie jakie są, są w porządku. „Mam swoją wartość dlatego, że w ogóle istnieję”. Osoby o niskim poczuciu wartości są nadmiernie krytyczne wobec siebie samych, mają nieustanne poczucie winy, zachowują się niepewnie.

Poczucie własnej wartości nie jest stałe, zmienia się w czasie jego jakość i nasilenie. Aby opisać podstawy poczucia własnej wartości wyobraźmy sobie rodziców patrzących na nowonarodzone dziecko, kiedy śpi. „Przepełnia ich poczucie, że ta nowa istota jest wspaniała i cenna z racji samego istnienia”.

„Wiara w siebie to z kolei miara tego, do czego jesteśmy zdolni- w czym jesteśmy dobrzy, do czego mamy zdolności. Odnosi się do rzeczy, które potrafimy zrobić”. Juul uważa, że wiara w siebie jest cechą nabytą.

Wiara w siebie i poczucie swojej wartości to nie synonimy, ale są ze sobą związane. Jeśli ktoś ma poczucie własnej wartości, to rzadko cierpi na brak wiary w siebie. W drugą stronę to nie działa. Przykład. Osoba z rozwiniętym poczuciem własnej wartości zaczyna uprawiać gimnastykę, ale zupełnie jej to nie idzie. To może ją smucić, będzie musiała zrewidować swoje plany czy marzenia, ale prawdopodobnie pogodzi się z tym faktem.

Osoba o niskim poczuciu wartości zareaguje bardziej dramatycznie, stwierdzi, że do niczego się nie nadaje. „Całe to doświadczenie uzna za negację własnej tożsamości”.

Warto budować wiarę w siebie, ale nie wzmocni ona poczucia własnej wartości. „To, jak zdolni się czujemy nie podnosi naszej samooceny. (…) Dobrze jest kształcić, rozwijać, wychwalać, oceniać, podbudowywać i wspierać zdolności ludzi do osiągania sukcesu, ale należy zadbać także o ich satysfakcję z bycia sobą”.

Na poczucie własnej wartości wpływają dwa doświadczenia: kiedy osoby najważniejsze w naszym życiu dostrzegają nas i akceptują takimi, jacy jesteśmy oraz kiedy czujemy, że bliscy cenią nas za to, jacy jesteśmy.

na podst. „Twoje kompetentne dziecko. Dlaczego powinniśmy traktować dzieci poważniej” Jasper Juul

The post WIARA W SIEBIE A POCZUCIE WŁASNEJ WARTOŚCI first appeared on Medir.

Celem psychoterapeuty poznawczo- behawioralnego będzie psychoedukacja pacjenta, wyjaśnienie mu mechanizmów psychologicznych, które mogą grać u niego istotną rolę, rozpoznawania myśli, nazywania emocji, dyskutowania z treściami poznawczymi, rozpoznawanie zniekształceń poznawczych. Terapeuta w tym nurcie chętnie dzieli się swoją wiedzą, by pacjent samodzielnie mógł w przyszłości z niej korzystać.

CBT jest oparta na modelu poznawczym mówiącym, że nasze zachowania wynikają z tego co myślimy, a nie z samej sytuacji. Korzysta również z wiedzy behawiorystów dotyczącej warunkowania naszych reakcji, wyuczania się zachowań.

Model poznawczo-behawioralny pokazuje, że w każdej sytuacji możemy zauważyć cztery komponenty: myśli automatyczne, emocje i reakcje fizjologiczną oraz zachowanie. Ten niepozorny model nazywany humorystycznie „kajzerką” pozwala na wydobycie wielu informacji i mechanizmów psychologicznych. Przede wszystkim uświadamia nam, że nasze zachowanie nie wynika z samej sytuacji, ale z myśli i emocji które w tej sytuacji się pojawiają. Na przykład:

Sytuacja: Kierowca z auta obok trąbi na mnie

Myśl: „Jestem beznadziejnym kierowcą”

Emocje: Smutek

Zachowanie: Zaczynam płakać

Ale jeśli w tej samej sytuacji pojawią się inne myśli automatyczne, na przykład „Jadę zgodnie z przepisany, co za niecierpliwy facet”, to prawdopodobnie wywołają one inną emocję niż smutek, być może złość, a w zachowaniu nie pojawi się płacz. Może np. pojawić się sprawdzenie czy na pewno jadę z dozwoloną prędkością.

Ogromną zaletą terapii poznawczo – behawioralnej jest jej nieustanny rozwój i powstawanie terapii tzw. trzeciej fali na przykład terapii schematu, terapii akceptacji i zaangażowania (ACT) czy dialektyczno- behawioralnej (DBT). Dzięki nim możemy pomagać osobom ze złożonymi trudnościami jak na przykład zaburzenia osobowości. Dzięki protokołom czyli przebadanym, opisanym metodom leczenia niektórych chorób psychicznych, jesteśmy w stanie badać skuteczność naszych interwencji.

Źródła: beckinstitute.org, psychologytools.com

The post TERAPIA POZNAWCZO-BEHAWIORALNA first appeared on Medir.

W rozpoznaniu i podjęciu leczenia liczy się czas i doświadczony – w rozpoznawaniu zaburzeń neurorozwojowych – diagnosta: lekarz psychiatra, psycholog, logopeda lub neurologopeda oraz pedagog.

Dziś przybliżymy Ci zachowania, reakcje dziecka, które warto skonsultować z lekarzem psychiatrą. Mogą, choć nie muszą, być oznakami autyzmu. Zdarzają się nawet w okresie niemowlęcym, jednak najczęściej rodzice lub opiekunowie zauważają, że ich dziecko rozwija się inaczej około 2 roku życia.

W dużej mierze objawy autyzmu związane są z szeroko rozumianym obszarem komunikacji – może to być zarówno problem z nawiązywaniem kontaktu, zwyczajną rozmową, ale również to, że dziecko nie mówi, ma kłopoty z mówieniem, nie odpowiada na proste pytania, nie zadaje prostych pytań, nie naśladuje, wydaje się jak by nie słyszał.

Ważnym sygnałem we wczesnym rozwoju dziecka w tej sferze jest to, że dziecko nie gaworzy oraz, że ma niezwykle ubogą mimikę, nie wyraża emocji, sprawia wrażenie nieobecnego, nie podąża za Twoim wzrokiem, nie nawiązuje kontaktu wzrokowego (jesteś „niewidoczny”). Jeśli dziecko na Twój uśmiech czy zawołanie go po imieniu nie wykazuje zainteresowania, nie reaguje, nie zaciekawia się, i jest to sytuacja powtarzająca się, zalecane jest skonsultowanie się z lekarzem i/lub diagnostami spektrum autyzmu.

Sygnałem wskazującym na możliwe zaburzenie ze spektrum autyzmu może być również podobny brak zainteresowania i entuzjazmu podczas wspólnych aktywności z rówieśnikami: gdy nie reaguje na zachęcanie do zabawy przez inne dziecko, nie zwraca uwagi na zabawki, którymi rówieśnik chce się wspólnie bawić, nie wchodzi w interakcje z osobami przebywającymi w tym samym pokoju, szczególnie, jeśli są to znane i bliskie dziecku osoby np. babcia czy dziadek, zaprzyjaźniona sąsiadka.

Dziecko ze spektrum autyzmu wykazuje nietypowe zainteresowanie powtarzalnymi czynnościami. Jeśli zaczyna się bawić, to w taki sam sposób jak wczoraj, przedwczoraj, tydzień temu, tę samą zabawką i w ten sam sposób, przez wiele godzin. Wszelkie próby zmiany zabawy, zachęcanie do innego wykorzystania zabawki, kończą się szybkim powrotem do rutynowych czynności i stereotypowych zachowań.

Uwagę rodzica powinno również zwrócić zainteresowanie dziecka nietypowymi przedmiotami. Nie bawi się ono zabawkami dziecięcymi, ale np. przedmiotami do użytku domowego i układa z nich regularne figury, rzędy.

Powtarzalność przejawia się również w długotrwałym wpatrywaniu się w jednostajny powtarzalny ruch, który fascynuje dziecko. Dlatego jest tak zainteresowane np. obracającym się praniem w pralce, migającymi lampkami, pracującymi wycieraczkami samochodu, kroplami deszczu spływającymi po szybie.

Powtarzalność u osób z autyzmem przejawia się również w skrajnie uporządkowanym, powtarzalnym rytmie dnia i czynności. W praktyce może się to objawiać np. dążeniem do schematycznego sposobu ubierania się (kolejność poszczególnych części ubranek zawsze ta sama), pokonywania drogi do przedszkola / szkoły (ta sama ulica, te same płyty chodnikowe, przystanięcie w tym samym miejscu, czego nie wymusza bieżący ruch uliczny itp.). Odstępstwo od tych rytuałów i reguł może powodować odczuwanie niepokoju, stresu, zachowań agresywnych.

Warto pamiętać, że diagnozę autyzmu zawsze stawia lekarz. Zachowania, reakcje, objawy wskazujące na spektrum autyzmu to zachowania z pogranicza wielu specjalności, dlatego lekarz z reguły współpracuje z zespołem specjalistów: psycholog, neurologopeda, pedagog.

Zdarza się, że lekarz stawia diagnozę na pierwszym spotkaniu, jednak pamiętaj, że kluczowa w wychwyceniu niuansów zachowania jest przede wszystkim obserwacja dziecka w trakcie zabawy, w pokoju z zabawkami, w naturalnych sytuacjach dnia codziennego.

Dlatego wg standardów diagnostycznych zaleca się obserwację podczas zabawy, zarówno przez lekarza, jak i psychologa, logopedę. Częścią diagnozy powinien być również wystandaryzowany protokół obserwacji – tzw. ADOS.

The post AUTYZM. DIAGNOZA first appeared on Medir.

Osoby z lękiem społecznym boją się, że w takich sytuacjach okażą zdenerwowanie, zrobią coś źle, ktoś je negatywnie oceni lub skrytykuje. W związku z tym unikają sytuacji społecznych – nie jedzą w restauracjach, a jedzenie zamawiają przez aplikacje (żeby nie musieć rozmawiać z drugim człowiekiem przez telefon), ubrania zamawiają wyłącznie w sklepach internetowych, proszą o pomoc bliskich kiedy trzeba coś załatwić, powiedzieć, zapytać. Bardzo skupiają się na tym co aktualnie dzieje się z nimi (np. czy się czerwienią, pocą, szykują sobie co chcą powiedzieć) lub intensywnie obserwują otoczenie, by wyłapać wszelkie sygnały dezaprobaty.

Jeśli taka sytuacja trwa co najmniej sześć miesięcy i w dużym stopniu uniemożliwia funkcjonowanie (np. swobodne chodzenie do pracy czy szkoły) lub wywołuje duży dyskomfort i cierpienie, mówimy o społecznym zaburzeniu lękowym czyli fobii społecznej. Oczywiście mówimy tu o takim natężeniu objawów, że każda lub niemal każda sytuacja społeczna wywołuje dyskomfort.

Fobia społeczna pojawia się w każdym przedziale wiekowym czyli może utrudniać funkcjonowanie dorosłych, ale często również dzieci i młodzieży. U tych najmłodszych wyraźnie widać jak lęk społeczny może się kształtować. Badacze wskazują, że z jednej strony dziedziczymy tendencje do zaburzeń lękowych, z drugiej zaś najbliższe otoczenie modeluje i „wspiera” unikowe, lękowe zachowania. To znaczy, że osoby z fobią społeczną często wyrastają w domach, w których rodzice również mają duży poziom lęku. Tym samym nie zachęcają dziecka do wychodzenia ze swojej strefy komfortu (np. automatycznie zgadzając się na unikanie niektórych lekcji, osób, sytuacji lub sugerują takie rozwiązanie), chronią je nadmiernie (np. wybierając szkoły z mniejszymi klasami, zwlekając z wprowadzaniem dziecko w grupy rówieśnicze).

Dzieci często widzą też w domach, że rodzice unikają konfrontacji (np. zawsze wybierają kasy samoobsługowe, nie zapraszają do domu znajomych lub nie przyjmują zaproszeń, wstydzą się zapytać o coś na ulicy czy w sklepie), delegują różne czynności (np. mama nigdy nie chodzi na pocztę czy do banku, zawsze robi to tata). Zdarza się też, że dochodzą do tego trudne doświadczenia, np. bullying w szkole. Nie ma jednej oczywistej przyczyny fobii społecznej, wywołuje ją kombinacja różnych czynników.

Lęk społeczny leczymy w terapii poznawczo – behawioralnej, a im wcześniej rozpoznana zostanie trudność, tym lepiej. Z upływem czasu przybywa człowiekowi z fobią społeczną ograniczeń, ponosi on coraz większe straty związane z unikaniem różnych sytuacji i coraz większe koszty unikania, zabezpieczania się, wymyślania strategii na dyskomfort. Niejednokrotnie lęk społeczny wymaga również pomocy psychiatrycznej.

Znając mechanizm lęku społecznego, można przewidywać, że z czasem będzie to coraz częstsze rozpoznanie. Z jednej strony presja społeczna i słabsze kontakty międzyludzkie (choćby w związku z pandemiczną izolacją), z drugiej: udogodnienia technologiczne – robotyzacja (samoobsługowe kasy, paczkomaty), aplikacje do zamawiania, poznawania się, komunikatory, praca online mogą sprawić, że będziemy mieć mniej okazji do kontaktów z innymi i mniej wprawy, a lęk związany z tym, że ktoś może nas źle odebrać, będzie rósł.

The post FOBIA SPOŁECZNA first appeared on Medir.